کنیبالیزیشن را چگونه شناسایی و برطرف کنیم؟

شاید برای خیلی‌ها جذاب باشد که وقتی کلمه کلیدی مربوط به کسب‌وکار خود را در گوگل جستجو می‌کنند 2 لینک از سایت آن‌ها رتبه داشته باشد، آیا واقعا این خوب است؟ نام این عمل کنیبالیزیشن است یعنی شما کلمه کلیدی دارید که برای آن 2 صفحه وجود دارد و این دو صفحه کنیبال هستند.

همیشه این اتفاق خوبی نیست حتی ممکن است بعد از مدت کوتاهی هر 2 صفحه شما که رتبه دارند دچار افت رتبه یا حتی از نتایج حذف شوند، اما علت این موضوع چیست؟

قبل از بررسی علت بیایید ابتدا با تعریف صحیح کنیبالیزیشن (Cannibalization) آشنا شویم. چون تشخیص صحیح آن مهم است گاها افراد به اشتباه این کار را کرده و محتواهای خود را از گوگل حذف می‌کنند یا کلمه‌ای که کنیبال نیست را به اشتباه کنیبال فرض می‌کنند.

کنیبالیزیشن چیست؟

باید بدانید که Cannibalization فقط در سئو نیست و در شاخه‌های مارکتینگ هم ما با این مورد روبرو هستیم. این کلمه به معنی هم نوع خواری یا داشتن 2 خدمت، محصول، کلمه کلیدی است که مشابه هم هستند یا روی هم تاثیر اینگونه دارند. به عنوان مثال در بازاریابی و مارکتینگ وقتی محصولی باعث کم شدن یا قطع شدن فروش محصول دیگری می‌شود می‌گوییم کنیبال اتفاق افتاده است.

به عنوان مثال در اکثر محصولات وقتی ورژن جدید از محصول روانه بازار می‌شود ورژن قبلی با افت قیمت روبرو است و این یک نمونه از کنیبالیزیشن در مارکتینگ و محصول است.

اما در سئو (SEO) این اتفاق روی کلمات کلیدی می‌افتد که اصلاحا می‌گوییم کنیالیزیشن کلمات کلیدی (Keyword Cannibalization) و این اتفاق باعث می‌شود 2 صفحه سایت شما بر سر یک کلمه کلیدی با هم وارد رقابت شوند که می‌تواند خطرناک باشد. در تصویر زیر می‌توانید یک نمونه از این حالت را ببینید.

چرا Cannibalization برای سئو سایت ضرر دارد؟

تا اینجای کار قطعا متوجه شده‌اید که کنیبال شدن دو صفحه وبسایت خطرناک است و می‌تواند در رتبه آن کلمه کلیدی در گوگل تاثیر منفی بگذارد بیایید با هم ببینیم علت منفی بودن و تاثیر بد آن چیست:

• 2 صفحه دارید که یک سیگنال به گوگل می‌دهد و باعث سردرگمی آن می‌شود
• کاربران خود را گیج می‌کنید که کدام محتوا نیازشان را برطرف می‌کند
• هر صفحه از سایت شما که رتبه می‌گیرد قطعا از شما انرژی می‌گیرد و صرف هزینه و زمان نیاز دارد. وجود دو صفحه برای یک کلمه انگار که شما نصف توانتان را دارید بیهوده صرف می‌کنید، پس انرژی برای یک صفحه بگذارید.
• ممکن است صفحه‌ی مد نظر شما در گوگل نمایش داده نشود و صفحه دوم که مد نظر شما نیست رتبه بگیرد.

حال که متوجه شدیم کنیبالیزیشن برای سایت ضرر دارد باید آن را تشخیص دهیم و رفع کنیم. وجود طولانی مدت 2 صفحه با سیگنال و کلمه کلیدی یکسان در سایت می‌تواند باعث از دست رفتن رتبه هر دو صفحه شود پس باید کنیبال ها را به سرعت شناسایی و رفع کنیم.

ابتدا می‌خواهیم ببینیم که آیا صفحات ما مشکل کنیبالیزیشن برایشان اتفاق افتاده است یا خیر بعد اگر این اتفاق افتاده بود چطور باید آن را رفع کنیم.

شاید این مطلب برای شما مفید باشد:  پیدا کردن کلمات کلیدی LSI

چطور کنیبالیزیشن را پیدا کنیم؟

ما گفتیم که اگر یک کلمه را در گوگل سرچ کنیم و 2 نتیجه از سایت ما برای یک کلمه کلیدی وجود داشته باشد و هردو به یک نیاز کاربر پاسخ بدهند این اتفاق رخ داده است اما اینکه ما مورد به مورد همه کلمات را سرچ کنیم کاری غیر ممکن است. بهترین روش برای این موضوع کمک گرفتن از سرچ کنسول و دستورات گوگل است. روش سرچ کنسول خیلی بهتر پاسخ می‌دهد پس ابتدا به کمک سرچ کنسول طبق روش زیر کنیبال ها را پیدا می‌کنیم.

پیدا کردن کنیبال به کمک سرچ کنسول

وارد سرچ کنسول خود شوید از منو کناری وارد performance شوید مطابق تصویر از قسمت تاریخ زمان را روی 12 ماه یا همان یکسال تنظیم کنید. در قسمت نتایج تب QUERIES به شما کلمات کلیدی که در آن جایگاه دارید را نشان می‌دهد. روی هر کلمه کلیک کنید دیتای منحصر به فرد آن صفحه نمایش داده می‌شود.

مطابق تصویر زیر بعد از کلیک روی کلمه مد نظر (هزینه کارشناسی خودرو) به تب PAGES بروید اگر این قسمت چند لینک را به شما نشان می‌دهد ممکن است کنیبال داشته باشید، دقت کنید نگفتیم صددرصد گفتیم ممکن است. برای مطمئن شدن باید چند فاکتور را بررسی کنیم.

1. کلمات عمومی مثل:‌کیف ، کتاب، لپ‌تاپ، خانه، سئو، خرید، فروش این کلمات اگر چند صفحه در سایت شما دارند کنیبال نیست و یک مورد عادی است در کلمات هدف و لانگ تیل‌تر این موضوع را بررسی کنید مثلا وجود 2 صفحه با کوئری آموزش سئو وردپرس یعنی این دو صفحه به احتمال خیلی زیاد کنیبال دارند.
2. میزان Impressions و Position چقدر به هم نزدیک است؟ اگر اختلاف کمی با هم دارند باز امکان کنیبالیزیشن وجود دارد اما اگر اختلاف خیلی زیاد است خطری نیست.
3. میزان نزدیکی پاسخ صفحه به نیاز کاربر:‌ ابتدا مطمئن شوید که h1 هردو صفحه یا نام عنوان سئو یکسان نیست، سپس محتوا صفحه را با توجه به intent کاربر بررسی کنید که آیا هردو صفحه دارند به یک نیاز پاسخ می‌دهند اگر بله کنیبال اتفاق افتاده است.

پیدا کردن کنیبال ها به کمک دستور :site

یکی دیگر از روش ها به اینگونه است که شما وارد گوگل شوید و در کادر جستجو عبارت site:ostadseo.com را بزنید دقت کنید جای ostadseo.com باید دامنه خود را وارد کنید حالا برای اینکه کلمه کلیدی خود را هم بتوانیم چک کنیم کافیست بعد از نام دامنه یک فاصله بگذارید و کلمه کلیدی را وارد کنید یعنی خروجی می‌شود عبارت زیر

site:YourDomain.com خرید هندزفری

کلمه مد نظر ما خرید هندزفری در سایت دیجی کالا است، برای شما کوئری مد نظرتان، با آدرس سایت خودتان است. مطابق تصویر زیر می‌بینید که گوگل تمام نتایجی که برای سایت دیجی کالا با این کوئری ایندکس کرده است را نمایش می‌دهد.

اینجا تجربه و بررسی شما مهم است به عنوان مثال در سرچ ما اگر چه برای این کوئری چندین صفحه وجود دارد اما کنیبالیزیشن اتفاق نیفتاده است چرا که هر صفحه هدف و اینتنت خاصی از کاربر را نشانه گرفته است. به عنوان مثال نتیجه اول خرید بهترین مدل ها را هدف گرفته است و نتیجه دوم مربوط به هندزفری‌های برند سامسونگ است و کاربر هدف این دو متفاوت است.

خوب با این اوصاف مهم‌ترین نکته در این فرآیند تجزیه و تحلیل محتوا و اینتنت کاربر است اگر محتواهای شما یک هدف و پیغام را می‌رساند کنیبالیزیشن دارید اگر نه این اتفاق با وجود صفحات با کوئری یکسان کنیبال نیست. همانطور که می‌بینید این پروسه باید کلمه به کلمه و صفحه به صفحه بررسی شود و زمانبر است پس پیشنهاد من این است ابتدا از صفحات مهم سایت خود که هدف اصلی شما هستند یا اصطلاحا پیلار شما هستند شروع کنید اگر نمی‌دانید پیلار چیست مقاله پیلار کلاستر را مطالعه کنید.

همچنین تشخیص اینتنت درست کاربر در هر محتوا ممکن است کار سختی باشد و نیاز به تخصص داشته باشد اگر خودتان از پس اینکار بر نیامدید و سایت وردپرس دارید می‌توانید از خدمات سئو سایت وردپرسی استاد سئو استفاده کنید.

چطور بدون صدمه به سایت کنیبالیزیشن را برطرف کنیم؟

خوب حالا که کنیبال‌های سایت خود را پیدا کردیم و فهمیدیم کدام صفحات در کدام کلمات کلیدی مشکل کنیبالیزیشن دارند وقت آن رسیده این مشکل را با کمترین صدمه به سایت و رتبه آن در گوگل حل کنیم. ماهیت کنیبال در تصمیم‌گیری ما تاثیر زیادی دارد گاها صفحات کاملا مشابه هستند، گاهی صرفا اشتباه در تشخیص اینتنت و جهت دهی به محتوا باعث این موضوع است، گاهی گوگل منظور ما را اشتباه فهمیده است. پس نمی‌توانیم نسخه و روش یکسانی در نظر بگیریم.

برطرف کردن کنیبال به روش حذف و ریدایرکت

گاهی اوقات ما صفحاتی داریم که کاملا مشابه هم هستند و فقط جای جملات و کلمات عوض شده است که این مشکل گاها بخاطر ضعف در استراتژی محتوا در مجموعه‌های بزرگ با چند نویسنده اتفاق می‌افتد و در این شرایط ابتدا باید صفحه‌ای که به intent کاربر نزدیک است و رتبه بهتری دارد را شناسایی کرد و صفحه دیگر که کنیبال شده است را به آن ریدایرک و سپس دستور 410 یا همان حذف زد. این کار به گوگل این سیگنال را می‌دهد که هدف ما کدام صفحه است و صفحه نادرست را اگر کسی ورود کند به صفحه درست هدایت می‌شود.

و به مرور بعد از 410 کردن صفحه اشتباه این صفحه جایگاه رتبه و کوئری‌ها را به صفحه درست می‌دهد. دقت کنید در این روش حتما باید ریدایرکت از نوع 301 یعنی دائمی باشد.

صفحاتی که پاک می‌کنید گاها از دیگر صفحات لینک گرفتند پس باید با ابزاری مثل Screaming Frog صفحاتی که به این صفحه 410 ما لینک داده‌اند را پیدا کنیم و لینک آنها را به صفحه درست تغییر دهیم. می‌توانید محتوای هر دو صفحه را قبل از پاک کردن ادغام کنید.

لینک سازی شفاف برای کراولر گوگل

قطعا می‌دانید که ابزار کراول گوگل با جستجو بین لینک‌ها از صفحه‌ای به صفحه دیگر هدایت می‌شود و وقتی شما در صفحه‌ای لینکی با انکر تکست مشخص قرار می‌دهید یعنی این انکر تکست متعلق به صفحه‌‌ای است که دارید به آن لینک می‌دهید و گوگل هم از روی همین نگرش به صفحات شما با آن کلمه امتیاز و رتبه می‌دهد. لینک سازی داخلی و خارجی خود را چک کنید و مطمئن شوید که با هر انکر تکست تنها به یک صفحه واحد لینک داده‌اید (چه در رپورتاژ و بک‌لینک و چه در لینک‌سازی داخلی).

اگر صفحات را بررسی کردید و دیدید که از نظر محتوا و عنوان و اینتنت کاربر کنیبال وجود ندارد بازبینی لینکها بهترین گزینه است.

کم کردن محتوای گمراه کننده

گاهی شما در هدینگ‌ها یا متن محتوای خود آنقدر به یک کلمه و انکر اشاره کرده‌اید که گوگل آن کلمه را برای آن صفحه مهم در نظر می‌گیرد. سعی کنید از انکر و کلمات کلیدی صفحات دیگر در تگ h1 و h2 صفحه‌ای دیگر استفاده نکنید. همچنین از کلمات کلیدی صفحات دیگر به تعداد زیاد در متن مقاله‌ای دیگر یاد نکنید تا این نگرش اشتباه برای گوگل بوجود نیاید.

اگر کلمه کلیدی دارید که کنیبالیزیشن در آن اتفاق افتاده است، بهتر است اول تعداد تکرار آن کلمه کلیدی را در صفحه‌ای که اشتباه تارگت شده است کم کنید.

معرفی کردن مرجع محتوا با تگ کنونیکال

گاهی اوقات شما صفحاتی دارید که کنیبالیزیشن دارند اما صفحه دوم که تارگت اشتباه است را نمی‌توانید پاک کنید در این شرایط شما باید صفحه نادرست را به صفحه هدف ارجاء دهید و به گوگل بفهمانید که صفحه اصلی کدام است. برای اینکار از تگ canonical استفاده می‌شود. اگر سایت شما وردپرسی باشد به راحتی افزونه‌هایی مثل رنک مث یا یواست سئو این امکان را به شما می‌دهند. به عنوان مثال در تصویر زیر امکان کنونیکال کردن به کمک افزونه رنک مث را می‌بینید.

از گوگل بخواهید صفحه را ایندکس نکند (noindex)

گاهی اوقات صفحاتی داریم که برای کاربر مهم است و کاربر به آن علاقه دارد یا هر دلیل دیگری که نه می‌توانیم صفحه را کنونیکال کنیم نه حذف کنیم. اگر مهم نیست که آن صفحه در گوگل باشد می‌توانیم از گوگل بخواهیم که آن صفحه را ایندکس نکند کافیست دستور زیر در صفحه قرار داده شود. با این کار دیگر گوگل آن صفحه را جدا از اینکه چه محتوایی دارد ایندکس نمی‌کند.

<‌meta name="robots" content="noindex">

برخی جاها پیشنهاد می‌شود صفحه‌ای که می‌خواهیم گوگل آن را ایندکس نکند در فایل robots.txt ببندید، توجه کنید گوگل می‌تواند محتوای داخل robots را بدون در نظر گرفتن درخواست شما ایندکس کند،‌درست است که این کار به ندرت اتفاق می‌افتد اما پیشنهاد ما استفاده از تگ نو ایندکس است.

روش صحیح رفع کنیبالیزیشن چیست؟‌ نو ایندکس یا کنونیکال؟

در این مرحله قصد دارم نقل قولی مستقیم از جان مولر (John Mueller) درباره استفاده از کنونیکال و نو ایندکس برای رفع مشکل کنیبالیزیشن بیان کنم:

“noindex alone doesn’t provide much information about cannibalization. The presence of noindex on a page doesn’t tell us a lot. Using noindex with rel=canonical is a mistake. This sends contradictory signals. When both tags are present, we choose rel=canonical over noindex.”

ترجمه نقل قول بالا از زبان جان مولر:

“تگ noindex به تنهایی اطلاعات زیادی در مورد کنیبالیزیشن (کاهش رتبه صفحات مشابه) ارائه نمی‌دهد. حضور تگ noindex در یک صفحه اطلاعات زیادی به ما نمی‌دهد. استفاده از تگ noindex به همراه تگ rel=canonical اشتباه است. این کار سیگنال‌های متناقضی ارسال می‌کند. وقتی هر دو تگ در یک صفحه حضور داشته باشند، ما تگ rel=canonical را به تگ noindex ترجیح می‌دهیم.”

برای اطلاعات بیشتر می‌توانید به مقاله When To Use Rel Canonical Or Noindex …Or Both مراجعه نمایید.

پس تا جای ممکن برای رفع کنیبالیزیشن به جای استفاده از تگ نو ایندکس و disallow در robots.txt از تگ کنونیکال استفاده کنید.

تشخیص کنیبال گاها کار دشواری است و اگر به درستی این مشکل برطرف نشود می‌تواند برای سایت مشکلات جدی به وجود آورد و اعتبار آن را نزد گوگل از بین ببرد. بگذارید با یک مثال عامیانه و ساده موضوع را ببندیم.

کنیبالیزیشن مثل این است که شما درب خانه‌ای را بزنید و صدا کنید “کیوان” و 4 نفر همزمان جواب شما را بدهند و بگویند کیوان هستند، قطعا شما با خود می‌گویید چه کسی اسم 4 بچه خود را کیوان می‌گذارد. برای گوگل هم کنیبال دقیقا همین حس را انتقال می‌دهد و از اعتمادش به توانمندی سایت و حرفه‌ای بودنش کم می‌کند.